Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Lam An

Phát triển năng lượng sinh khối của Việt Nam: Tiềm năng và thách thức

Giỏ hàng 0
  • Chưa có sản phẩm

Phát triển năng lượng sinh khối của Việt Nam: Tiềm năng và thách thức


 

Hiện nay trên quy mô toàn cầu, sinh khối là nguồn năng lượng lớn thứ tư, chiếm tới 14-15% tổng năng lượng tiêu thụ của thế giới. Ở các nước đang phát triển, sinh khối thường là nguồn năng lượng lớn nhất, trung bình đóng góp khoảng 35% trong tổng cung cấp năng lượng. Vì vậy NLSK giữ một vai trò quan trọng trong các kịch bản năng lượng soạn thảo của nhiều tổ chức quốc tế và có khả năng sẽ giữ vai trò sống còn trong việc đáp ứng nhu cầu năng lượng của thế giới trong tương lai.

Trong cách dùng phổ biến hiện nay, hiểu theo nghĩa nhiên liệu thì sinh khối (biomas) là nhiên liệu rắn trên cơ sở sinh khối, còn nhiên liệu sinh học (biofuel) là những nhiên liệu lỏng được lấy từ sinh khối và khí sinh học (biogas) là sản phẩm của quá trình phân giải yếm khí của các chất hữu cơ. Nguồn sinh khối rất phong phú và đa dạng. Do vậy, công nghệ NLSK cũng rất đa dạng. Trong bài viết này, chúng tôi chỉ đề cập tới một số nguồn và công nghệ quan trọng đối với Việt Nam trong tương lai không xa.

 

Tiềm năng năng lượng sinh khối của Việt Nam

Sinh khối:

Nguồn sinh khối chủ yếu gồm gỗ và phụ phẩm cây trồng. Tiềm năng các nguồn này theo đánh giá của Viện Năng lượng được trình bày ở các bảng sau:

Bảng 1 - Tiềm năng sinh khối gỗ năng lượng

Nguồn cung cấp

Tiềm năng

(triệu tấn)

Quy dầu tương đương (triệu TOE)

Tỷ lệ

(%)

Rừng tự nhiên

6,842

2,390

27,2

Rừng trồng

3,718

1,300

14,8

Đất không rừng

3,850

1,350

15,4

Cây trồng phân tán

6,050

2,120

24,1

Cây công nghiệp và ăn quả

2,400

0,840

9,6

Phế liệu gỗ

1,649

0,580

6,6

TỔNG

25,090

8,780

100,0

 

Bảng 2 - Tiềm năng sinh khối phụ phẩm nông nghiệp

Nguồn cung cấp

Tiềm năng

(triệu tấn)

http://chatdotxanh.com/profiles/chatdotxanhcom/uploads/attach/1412274309_1.jpghttp://chatdotxanh.com/profiles/chatdotxanhcom/uploads/attach/1412274309_1.jpgQuy dầu tương đương (triệu TOE)

Tỷ lệ

(%)

Rơm rạ

32,52

7,30

60,4

Trấu

6,50

2,16

17,9

Bã mía

4,45

0,82

6,8

Các loại khác

9,00

1,80

14,9

TỔNG

53,43

12,08

100,0

 

Khí sinh học:

Tổng tiềm năng lý thuyết từ nguồn nguyên liệu chính là phụ phẩm nông nghiệp được cho ở bảng 3 (tác giả tính theo số liệu Niên giám thống kê 2003)

Bảng 3 - Tiềm năng lý thuyết KSH từ phụ phẩm nông nghiệp

Nguồn nguyên liệu

Tiềm năng

(triệu m3)

Quy dầu tương đương (triệu TOE)

Tỷ lệ

(%)

Phụ phẩm cây trồng:

 

 

 

Rơm rạ

1470,133

0,735

30,2

PP các cây trồng khác

318,840

0,109

6,5

Tổng từ PP cây trồng

1788,937

0,894

36,7

Từ chất thải của gia súc:

 

 

 

Trâu

441,438

0,221

8,8

495,864

0,248

10,1

Lợn

2118,376

1,059

44,4

Tổng từ CT của gia súc

3055,678

1,528

63,3

TỔNG

4844,652

2,422

100,0

 

Nhiên liệu sinh học:

Hiện chưa có số liệu đánh giá đầy đủ tiềm năng sản xuất etanol và bio-đizen ở Việt Nam.

Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Vinh, khả năng sản xuất etanol của các nước như sau:

Bảng 4 - Tiềm năng etanol

Nguyên liệu

Tiềm năng (triệu lít/năm)

Quy dầu tương đương (triệu TOE)

Tỷ lệ

(%)

Tinh bột

17

10,56

19,5

Rỉ đường

70

46,20

80,5

TỔNG

87

57,42

100,0

Về dầu thực vật, theo đánh giá của Bộ Kế hoạch và đầu tư, hiện nay chúng ta mới chỉ đáp ứng được khoảng 10% nguyên liệu, còn phải nhập 90% nguyên liệu từ nước ngoài.

Trong các quy hoạch phát triển ngành Bia - Rượu - Nước giải khát và ngành Dầu thực vật tới năm 2010 không đề cập tới vấn đề sản xuất nhiên liệu sinh học.

Hiện trạng năng lượng sinh khối của Việt Nam:

Sinh khối:

Trong tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc, NLSK vẫn chiếm tỉ lệ lớn, tới trên một nửa. Mặc dù giá trị tuyệt đối vẫn không ngừng tăng nhưng tỉ lệ giảm dần do năng lượng thương mại tăng nhanh hơn.

Bảng 5 – Vai trò của năng lượng sinh khối trong tổng tiêu thụ năng lượng

Năm

Tổng tiêu thụ năng lượng (KTOE)

Tiêu thụ năng lượng

(KTOE)

Tỷ lệ trong tổng NL

(%)

Gỗ củi

Tổng SK

Gỗ củi

Tổng SK

1985

14.286

4.748

10.766

33

75

1986

14.976

5.086

11.069

34

74

1987

15.929

5.280

11.492

33

72

1888

15.683

5.355

11.655

34

74

1989

15.904

5.532

12.039

35

75

1990

16.879

5.693

12.390

34

73

1991

17.108

5.830

12.678

34

74

1992

18.026

6.339

12.938

35

71

1993

19.312

7.030

13.564

36

70

1994

19.088

7.700

13.600

40

71

1995

20.735

8.430

13.630

40

65

Tốc độ tăng trưởng 85/95

42,9%

5,65%

1,78%

 

 

Mặc dù không có những số liệu cập nhật mới hơn nhưng có thể ước tính nguồn sinh khối hiện vẫn chiếm tỉ lệ trên 50% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc.

Các bảng tiếp theo cho thấy các lĩnh vực sử dụng năng lượng sinh khối hiện nay.

Bảng 6 - Sử dụng sinh khối theo lĩnh vực

Lĩnh vực

Tổng tiêu thụ

(KTOE)

Tỷ lệ

(%)

Gia đình

10667

76,2

CN-TTCN

3333

23,8

Tổng

14000

100,0

Bảng 7 - Sử dụng sinh khối theo năng lượng cuối cùng

Năng lượng cuối cùng

Tổng tiêu thụ

(KTOE)

Tỷ lệ

(%)

Nhiệt

Bếp đun

10667

76,2

Lò nung

903

6,5

Lò đốt

2053

14,7

Điện

Đồng phát

377

2,7

Tổng

14000

100,0

Các bảng 5, 6 và 7 cho thấy trên ba phần tư sinh khối hiện được sử dụng phục vụ đun nấu gia đình với các bếp đun cổ truyền hiệu suất thấp. Bếp cải tiến tuy đã được nghiên cứu thành công nhưng chưa được ứng dụng rộng rãi mà chỉ có một vài dự án nhỏ, lẻ tẻ ở một số địa phương.

 

Một phần tư sinh khối còn lại được sử dụng trong sản xuất:

- Sản xuất vật liệu xây dựng, gốm sứ hầu hết dùng các lò tự thiết kế theo kinh nghiệm, đốt bằng củi hoặc trấu, chủ yếu ở phía Nam.

- Sản xuất đường, tận dụng bã mía để đồng phát nhiệt và điện ở tất cả 43 nhà máy đường trong cả nước với trang thiết bị nhập từ nước ngoài. Mới đây Viện Cơ điện nông nghiệp đã nghiên cứu thành công dây chuyền sử dụng phụ phẩm sinh khối đồng phát điện và nhiệt để sấy. Viện đã lắp đặt được 7 hệ thống và hiện đang triển khai ứng dụng ở các tỉnh.

- Sấy lúa và các nông sản: hiện ở Đồng bằng Cửu Long có hàng vạn máy sấy đang hoạt động. Những máy sấy này do nhiều cơ sở trong nước sản xuất và có thể dùng trấu làm nguyên liệu. Riêng dự án Sau thu hoạch do Đan Mạch tài trợ triển khai từ 2001 đã có mục tiêu lắp đặt 7000 máy sấy.

- Công nghệ cacbon hoá sinh khối sản xuất than củi được ứng dụng ở một số địa phương phía Nam nhưng theo công nghệ truyền thống, hiệu suất thấp.

- Một số công nghệ khác như đóng bánh sinh khối, khí hoá trấu hiện ở giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm.

 

Khí sinh học:

 

Công nghệ khí sinh học trong những năm qua chủ yếu phát triển ở quy mô gia đình. Hiện nay chưa có thống kê chính xác nhưng theo đánh giá của chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn thì hiện có khoảng 7% chuồng trại chăn nuôi có xử lý chất thải (mục tiêu đề ra là 30%). Kết quả tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thuỷ sản 2001 cho biết tổng số hộ chăn nuôi trên 11 triệu. Tạm lấy con số này thì ước tính hiện nay có khoảng trên 770 nghìn chuồng trại chăn nuôi có xử lý chất thải. Riêng dự án hỗ trợ chương trình Khí sinh học cho ngành chăn nuôi do Cục Nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và PTNT chủ trì, Hà Lan tài trợ trong giai đoạn 203 – 2005 đã xây dựng được 18000 công trình KSH gia đình.

 

Công nghệ được ứng dụng đều do Việt Nam phát triển. Công nghệ phổ  biến nhất hiện nay là thiết bị KSH nắp cố định vòm cầu xây gạch do Viện Năng lượng phát triển trước đây. Công nghệ này đã được Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn xây dựng thành thiết kế mẫu trong bộ tiêu chuẩn ngành về công trình KSH nhỏ.

 

Sử dụng cuối cùng chủ yếu là dung KSH để đun nấu. Thắp sáng và phát điện cũng được ứng dụng nhưng không phổ biến.

Hiện nay nhu cầu ứng dụng công nghệ ở quy mô trang trại và công nghiệp đang trở nên cấp bách nhưng chưa được đáp ứng.

 

Nhiên liệu sinh học

 

Việc sử dụng etanol và dầu thực vật làm nhiên liệu chưa được áp dụng ở Việt Nam. Hiện nay, dùng etanol pha với xăng đã được nghiên cứu thử nghiệm thành công nhưng chỉ dừng lại ở nghiên cứu.

 

Những cơ hội và thách thức đối với việc phát triển năng lượng sinh khối của Việt Nam

 

Triển vọng phát triển năng lượng sinh khối hiện đại ở Việt Nam có những cơ hội và thách thức sau.

 

Cơ hội

 

Tiềm năng lớn chưa được khai thác

 

Việt Nam là một nước nhiệt đới nhiều nắng và mưa nên sinh khối phát triển nhanh. Ba phần tư lãnh thổ là đất rừng nên tiềm năng phát triển gỗ lớn. Là một nước nông nghiệp nên nguồn phụ phẩm nông nghiệp phong phú. Nguồn này ngày càng tăng trưởng cùng với việc phát triển nông nghiệp và lâm nghiệp.

 

Nhu cầu ngày càng phát triển

 

Cùng với sự tăng trưởng kinh tế - xã hội của đất nước, nhu cầu ứng dụng các công nghệ NLSK ngày càng phát triển. Thí dụ việc phát triển trồng lúa làm nảy sinh nhu cầu xử lý trấu ở các nhà máy xay xát, nhu cầu sấy thóc sau thu hoạch. Chính những nhu cầu này đã kích thích việc phát triển các nhà máy sấy và công nghệ đồng phát sử dụng sinh khối. Việc phát triển chăn nuôi đã tạo ra nhu cầu xử lý chất thải vật nuôi, thúc đẩy công nghệ khí sinh học phát triển mạnh mẽ.

 

Các chính sách và thể chế đang từng bước hình thành tạo thuận lợi cho phát triển năng lượng tái tạo nói chung và năng lượng sinh khối nói riêng

 

Mặc dù chưa có chính sách năng lượng nói chung và năng lượng tái tạo nói riêng nhưng từng bước năng lượng tái tạo đã được đề cập đến trong các văn bản nhà nước. Gần đây nhất là Quyết định của Thủ tướng chính phủ số 176/2004/QĐ-TTG ban hành ngày 05 tháng 12 năm 2004 về việc phê duyệt chiến lược phát triển ngành điện Việt Nam giai đoạn 2004-2010, định hướng đến năm 2020 và Luật Điện lực được Quốc hội thông qua ngày 03 tháng 12 năm 2004 đều có ghi sử dụng nguồn năng lượng mới, tái tạo để cung cấp điện cho vùng nông thôn, miền núi hay hải đảo.

 

Chỉ thị của Thủ tướng chính phủ số 35/2005/CT-TTG ban hành ngày 17 tháng 10 năm 2005 về việc tổ chức thực hiện nghị định thư Kyoto thuộc công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu cũng là một cơ sở pháp lý thuận lợi cho năng lượng tái tạo.

 

Môi trường quốc tế thuận lợi

- Năng lượng tái tạo ngày càng được quan tâm và đầu tư phát triển. Đến cuối năm 2005, ít nhất đã có 43 nước (trong đó có 25 nước Cộng đồng Châu Âu và 10 nước đang phát triển: Ai Cập, Ấn Độ, Bra-xin, Cộng hoà Đô-mi-nic, Ma-lai-xia, Mali, Nam Phi, Phi-lip-pin, Thái Lan, Trung Quốc) có mục tiêu quốc gia về năng lượng tái tạo, 48 nước (34 nước phát triển và có nền kinh tế đang chuyển đổi, 14 nước đang phát triển) có chính sách khuyến khích phát triển điện tái tạo.

- Kế hoạch hành động năng lượng giai đoạn 2005-2010 của các nước ASEAN trong đó có đề ra mục tiêu đạt ít nhất 10% điện tái tạo trong cơ cấu sản xuất điện.

- Nhiều tổ chức quốc tế đang quan tâm phát triển công nghệ NLSK ở Việt Nam: họ tổ chức nhiều hội thảo, tài trợ nhiều dự án phát triển NLSK ở nước ta. Các dự án NLSK có cơ hội tận dụng cơ chế phát triển sạch (CDM) để thu hút vốn đầu tư.

- Nhiều công nghệ dã được hoàn thiên, ứng dụng thương mại nên Việt Nam có thể nhập và ứng dụng, tránh được rủi ro về công nghệ.

 

Thách thức

 

Sự cạnh tranh về nhu cầu nguyên liệu sinh khối

 

Một trong những điều không biết chắc được khi phát triển NLSK là sự cạnh tranh về nguyên liệu. Thí dụ rơm rạ còn làm thức ăn cho trâu bò, giấy phế liệu có thể tái chế, gỗ phế liệu và mùn cưa có thể làm gỗ ép. Ngô, khoai, sắn để sản xuất etanol; đậu tương, lạc, vừng, dừa,...để sản xuất biodiezen còn dùng làm lương thực, thực phẩm cho người và gia súc.

 

Sự cạnh tranh về chi phí của các công nghệ

 

Hiện nay nhiều công nghệ sinh khối còn đắt hơn công nghệ truyền thống sử dụng nhiên liệu hoá thạch cả về trang thiết bị lẫn nhiên liệu nên việc đưa công nghệ mới vào Việt Nam còn gặp trở ngại lớn.

 

Việt Nam còn là một nước nghèo nên thiếu kinh phí đầu tư phát triển công nghệ mới là một rào cản rất lớn. Thí dụ bếp đun cổ truyền hiệu suất thấp nhưng đầu tư không đáng kể, đôi khi bằng không, trong khi đầu tư để có một bếp cải tiến phải tốn vài chục nghìn đồng. Đây là một khoản đầu tư lớn đối với người dân ở nông thôn khi mà một ngày công của họ chỉ được vài nghìn đồng.

 

Trở ngại về môi trường

 

Năng lượng sinh khối có một số tác động môi trường.

 

Khi đốt, các nguồn sinh khối phát thải vào không khí bụi và khí sunfurơ (SO2). Mức độ phát thải tuỳ thuộc vào nguyên liệu sinh khối, công nghệ và biện pháp kiểm soát ô nhiễm.

 

Việc phát triển quy mô lớn các cây năng lượng để sản xuất nhiên liệu sinh học (biofuel) có thể dẫn tới gia tăng sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón, gây tác hại đối với động vật hoang dã và môi trường sống.

 

Sản xuất năng lượng từ gỗ có thể gây thêm áp lực cho rừng....

 

Đây là tất cả những vấn đề cần xem xét kĩ lưỡng khi phát triển năng lượng sinh khối.

 

Thiếu nhận thức của xã hội về năng lượng sinh khối

 

Hiện nay khi nói tới năng lượng người ta chỉ nghĩ tới điện, than, dầu khí. Các nhà hoạch định chính sách thường không quan tâm tới NLSK. Một thí dụ điển hình là ngành điện có dự án Năng lượng nông thôn nhưng thực ra đây chỉ là dự án điện khí hoá nông thôn.

 

Do thiếu nhận thức nên hầu như không có các doanh nhân kinh doanh trong lĩnh vực NLSK. Người ứng dụng các công nghệ mới gặp rất nhiều khó khăn trong việc mua sắm trang thiết bị, tìm kiếm dịch vụ hậu mãi. Thí dụ Dự án Khí sinh học xây dựng 18000 công trình nhưng không có mạng lưới cung cấp các dụng cụ sử dụng khí như bếp, đèn....Thị trường mới phát triển phía nhu cầu, còn phía cung cấp chưa được quan tâm.

 

Thiếu các chính sách và thể chế cụ thể của chính phủ

Hiện nay Việt Nam chưa có chính sách năng lượng nói chung và chính sách năng lượng tái tạo nói riêng. Năng lượng tái tạo không có các mục tiêu cụ thể trong kế hoạch phát triển của nhà nước trung ương và địa phương. Hiện cũng chưa có một cơ quan nhà nước nào chịu trách nhiệm quản lý lĩnh vực này (Ấn Độ có hẳn một bộ riêng).

Kết luận

Năng lượng sinh khối hiện chiếm một tỉ lệ lớn trong tiêu thụ năng lượng toàn quốc nhưng lâu nay không được quan tâm. Việc khai thác sử dụng còn theo lối cổ truyền nên hiệu quả thấp: hiệu suất thấp và gây ô nhiễm môi trường. Vấn đề cấp bách để phát triển năng lượng sinh khối nói riêng và năng lượng tái tạo nói chung hiện nay là cần có chiến lược phát triển, những chính sách, thể chế và quy hoạch cụ thể của nhà nược. Trên cơ sở đó có biện pháp huy động vốn đầu tư từ các nguồn nhà nước, tư nhân, quốc tế…cho nghiên cứu triển khai và phát triển ứng dụng.

 

Trong các công nghệ NLSK hiện nay, cần tập trung vào một số công nghệ: bếp cải tiến, sấy và phát điện dung sinh khối, khí sinh học. Đặc biệt với tỷ lệ sinh khối sử dụng trong đun nấu hiện lớn nhất nên việc xây dựng một dự án quốc gia về bếp cải tiến sẽ mang lại hiệu quả rất lớn về tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

 

Chúng tôi hi vọng rằng, năng lượng tái tạo sẽ có cơ hội phát triển tốt hơn, góp phần vào việc phát triển năng lượng bền vững của Việt Nam.

http://www.tietkiemnangluong.com.vn/home/tin-tuc-su-kien/phat-trien-nang-luong-sinh-khoi-cua-viet-nam-tiem-nang-va-thach-thuc-8-3435.html

Bình luận từ Facebook

Phản hồi

Tin tức khác

Bếp Tiết kiệm nhiên liệu- Cửa sổ ngày mới

Fanpage facebook
Chàng Trai Trẻ Làm Giàu Từ Bếp Thần Kỳ (Bếp Đa Nhiên Liệu)
Chàng Trai Trẻ Làm Giàu Từ Bếp Thần Kỳ (Bếp Đa Nhiên Liệu)
So sánh củi trấu và than đá

Củi trấu, củi mùn cưa - LAM AN - báo Quân đội nhân dân

 

CỦI TRẤU - LÊ TRƯỜNG AN

 

 

CỦI TRẤU - LÊ TRƯỜNG AN

chang trai tre lam giau tu bep than ky

BẾP ĐUN ĐA NHIÊN LIỆU

Lượt truy cập
  • Hôm nay 195
  • Tổng lượt truy cập 848,215
Hỗ trợ trực tuyến
Thăm dò ý kiến

Bạn thấy website này thế nào?

  • Tuyệt vời
  • Chất lượng
  • Đẹp
  • Chuẩn
  • Bình thường
  • Khác
  • Mã bảo mật:  
    Security Code
  • Xem thống kê
chatdotxanh.com, bepsach.org